Ebook Przemiany flory i roślinności wybranych torfowisk środkowej Polski — Ryszard Plackowski

Opis

Przemiany flory i roślinności wybranych torfowisk środkowej PolskiSzczegółyAutor: Ryszard PlackowskiWydawnictwo: Wydawnictwo Politechniki PoznańskiejEAN: 9788371438783ISBN: 978-83-7143-878-3Rok wydania: 2010Język: polskiLiczba stron: 136Formaty plików: PDFRozmiar pliku: PDF: 2,8 MBZabezpieczenie: Znak wodny (watermark)Słowa kluczowe: flora, torfowiska, środkowa Polska, roślinnośćW pracy przedstawiono badania flory i roślinności torfowisk środkowej Polski. Celem badań była wszechstronna analiza zmian flory i roślinności torfowisk wysokich, przejściowych i niskich na stałych powierzchniach, a także zbadanie tempa i kierunków zachodzących zmian oraz ustalenie ich przyczyn. Istotnym elementem badań jest porównanie wyników otrzymanych z zastosowaniem kilku metod badawczych. W dobie zachodzącej degradacji siedlisk wilgotnych zainteresowano się szczególnie analizą zmian ilościowych gatunków rzadkich. Dane podane w literaturze i uzyskane z korespondencji pozwoliły na porównanie wyników badań własnych z rezultatami otrzymanymi w innych państwach europejskich. Należy podkreślić, że środowiska torfowiskowe są najbardziej zagrożone wyniszczeniem na skutek nieodpowiedniej gospodarki (osuszanie terenów lub ich eutrofizacja). Wyraźnie uwidacznia się wkraczanie na te tereny roślin o mniejszych wymogach siedliskowych. Na badanym obszarze spotyka się zarówno gatunki arktyczno-borealne, jak i pochodzenia atlantyckiego. Wykonane badania mogą się przyczynić do ochrony ginącej flory i roślinności torfowisk na szeroko pojętym obszarze środkowej Polski. Na omawianym obszarze odnotowano szereg gatunków ginących i zagrożonych wymarciem. Wiele z nich, np. Saxifraga hirculus czy Peucedanum sceptrum-carolinum, już obecnie nie występuje. Powierzchnie badawcze wybrano ze względu na występowanie interesujących i rzadkich gatunków roślin. Stosowano równolegle dwie metody badań: ogólnie znaną metodę Brauna-Blanqueta oraz przystosowaną przez autora skalę zaproponowaną przez Brunauda et al. (1998). Każda z jedenastu wybranych powierzchni ma ok. 10 m2. W ciągu badanego okresu zauważono na nich zmiany w stopniu pokrycia poszczególnymi gatunkami. Interesująco przedstawia się dynamika flory. Zjawiskiem specyficznym dla flory torfowisk jest ubywanie jednych gatunków oraz przybywanie innych oraz zwiększanie się udziału taksonów o szerszej skali ekologicznej. Zauważono także postępujący, w porównaniu ze stanem historycznym, ubytek wielu rzadkich i narażonych na wyginięcie gatunków roślin naczyniowych. Przykładem są storczyki, np. Hammarbya paludosa czy Liparis loeselii, gatunki z rodzaju Drosera, a także niektóre turzyce, np. Carex chordorrhiza, C. diandra, C. limosa czy C. pulicaris. Spośród mszaków stwierdzono zanik Paludella squarrosa – gatunku uważanego za relikt glacjalny. Odnośnie do zmian roślinności istotnym zjawiskiem okazały się procesy sukcesyjne o różnych tendencjach, np. zarastanie torfowisk przez Alnus glutinosa i gatunki z rodzaju Salix. Spośród roślin zielnych w kilku przypadkach stwierdzono zwiększenie udziału Phragmites australis. Na podstawie wyników badań można sformułować kilka wniosków. 1. Zmiany poziomu wody gruntowej zależą od czynników w badanym sezonie wegetacyjnym oraz od geomorfologicznego i geograficznego położenia badanej powierzchni. 2. Zmiany chemiczne górnej warstwy podłoża są zróżnicowane. Powodują one wycofywanie się gatunków torfowisk wysokich (np. Drosera rotundifolia, Oxycoccus palustris) oraz gatunków torfowisk węglanowych i niskich (np. Carex davalliana, Eleocharis quinqueflora, Liparis loeselii). 3. Zmiany we florze badanych torfowisk polegają na wyginięciu gatunków rzadkich lub zmniejszaniu się ich udziału na rzecz rozprzestrzeniania się taksonów o szerszej amplitudzie ekologicznej, np. Phragmites australis, lub krzewów – w przypadku osuszania terenu. 4. Niniejsze badania należałoby kontynuować w ramach monitoringu gatunków rzadkich i ginących, zważywszy, że stanowiska niektórych z nich, np. Carex pulicaris, znajdują się jedynie w województwie łódzkim, czyli na granicy swego zasięgu. Właściwą metodą ich ochrony wydaje się zastosowanie ochrony czynnej, polegającej na wykaszaniu wskazanych powierzchni w odpowiednim okresie wegetacji. 5. W niektórych przypadkach udowodniono z zastosowaniem pakietu Statistica (Stanisz, 1998), że nadmierne uwilgotnienie podłoża jest czynnikiem hamującym wzrost warstwy drzew i krzewów. Jednak nie było tak we wszystkich przypadkach, co należy tłumaczyć tylko prognostycznym znaczeniem testowania. Metoda Czekanowskiego wykazała wzrost podobieństwa florystycznego rozpatrywanych powierzchni. Na większości powierzchni odnotowano zanik przedstawic