PŁASZÓW. PRZEWODNIK - Dariusz Rywczak,Paweł Kubisztal,Anna Sokulska

Opis

Płaszów. Przewodnik⭐⭐⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐⭐⭐✅ Autor: Dariusz Rywczak,Paweł Kubisztal,Anna Sokulska✅ Wydawca: Vis-a-Vis Etiuda✅ Format: 170mm x 120mm x 12mm✅ Stron: 128✅ Oprawa: Miękka✅ Waga: 164g✅ Rok: 2026✅ ISBN: 9788379985807✅ EAN: 9788379985807Kolejny nasz przewodnik (po Żydowskim Krakowie, Podgórzu, Zabłociu, Kleparzu, Zwierzyńcu, Nowym świecie, Czerwonym Prądniku, Garbarach, Kleparzu, Okolicach Krakowa, Nowej Hucie) po jednej z części Krakowa. Jak zwykle bogato ilustrowany, jak zwykle niewielki, taki by można z nim iść na spacer chowając go do torebki czy do kieszeni. I jak zwykle profesjonalnie przygotowany prze milośników swojej małej ojczyzny. Tym razem Płaszowa. nbsp;Zatem zachęcamy fragmentem ze wstępu:Płaszów??? Cóż kryje się pod tą nazwą? Gdy zapytamy kogoś czy wpiszemy hasło w internetową przeglądarkę, pojawia się nieznośny chichot powikłanej historii i… popkultu-ry. Film „Lista Schindlera” z 1993 r. sprawił, że nie tylko na świecie, ale także w Polsce, Płaszów ogromnej większości osób stykających się z tą nazwą kojarzy się jedynie z dawnym hitlerowskim obozem pracy przymusowej, później koncentracyjnym – KL Plaszow, choć ten, poza nazwą, z Płaszowem miał niewiele wspólnego. Ot, drobnym fragmentem zaledwie leżał na terenie byłej gminy o tejże nazwie. A że Niemcy nadali mu nazwę od pobliskiej stacji kolejowej… Cóż, przewrotność dziejów… Ale wróćmy do Płaszowa – tego Płaszowa.

Leżąca na prawym brzegu Wisły wieś, zapewne rycerska, istniała już w wieku XII.

Najprawdopodobniej przed rokiem 1176 została, wraz z górą św. Benedykta i znajdującym się tam kościołem, podarowana przezówczesnych właścicieli, Jerzy Rajman wymienia tu ród Awdańców, klasztorowi norbertanek na Zwierzyńcu. Co ciekawe, jak podaje dokument Bolesława Wstydliwego z 30 maja 1254 r., Ul. Wielicka, okolice obecnego dworca Kraków-Płaszów, ok. 1915 r., z archiwum Dariusza Rywczaka 8W s t Ś p wieś, odnotowana w dokumencie jako Plassow, została zakonowi oddana niejako „w pa-kiecie” cum taberna, pratis, silva et stagnis, czyli z karczmą, łąkami, lasem i stawami. Jednak już około roku 1279 norbertanki straciły częśćPłaszowa i pod koniec wieku zarówno Płaszów, jak i góra św. Benedykta trafiły w ręce rodu Rawiczów. Od ostatniego płaszowskiego przedstawiciela tego rodu – Warsza z Michowa – odkupił Płaszów Gniewosz z Dalewic, a następnie w 1428 r. sprzedał wieś za500 grzywien królowi Władysławowi Jagielle.

Odtąd wieś należała do dóbr królewskich zarządzanych przez wielkorządców krakowskich.

Jeszcze w 1421 r. król przeniósł wieś z prawa polskiego na niemieckie, a rok później, jak odnotowują to ówczesne dokumenty, Gniewoszwraz z żoną Elżbietą „sprzedają kmieciom wsi Płaszów parcele i domy w tej wsi za określoną opłatą oraz zwalniają ich od wszelkich danini powinności poza rocznym czynszem płatnym w dwóch ratach”. Mniej więcej w tym czasie Płaszów staje się częścią parafii św. Jakuba na Kazimierzu. Stan ten trwał aż do 1782 r. Ul. Koszykarska, z archiwum Alicji Szostak Ul. Gromadzka, z archiwum Alicji Szostak W s t ę pPod zarządem wielkorządców krakowskich wieś znajdowała się aż do pierwszego rozbioru Polski. Chłopi osiadli w Płaszowie byli zwolnieni z wielu świadczeń, płacili jednak czynsz od zajmowanej ziemi, dzierżawionych stawów, jeziorek, łąk oraz karczmy. W roku 1687 na folwarku Wojciecha Mazurkiewicza – klucznika zamku krakowskiego powstał mały browar. W 1744 r., jak podaje inwentarz wielkorządców, na terenie Płaszowa znajdowały się dwa dworki oraz dwie karczmy. Właścicielami dworków byli: Andrzej Michał Morsztyn z Raciborska oraz pan Gozdowski. Inwentarz ten odnotowuje również personalia ówczesnego wójta Płaszowa – Marcina Gorki. Wówczas również wycięte zostają pod rozrastającą się zabudowę resztki rosnącego tu przez wieki lasu dębowego.

Rok 1772 i pierwszy rozbiór przynoszą zmiany – Płaszów trafia w granice Austrii, a od 1784 istnieje tu urząd gromadzki w wójtem na czele. Administracyjnie wieś należy do cyrkuu wielickiego, a od 1782 r. – bocheńskiego.

W roku 1787 jeden z płaszowskich dworów znajdujący się przy gościńcu niepołomickim był własnością pana Wodzickiego, do którego należała również karczma stojąca przy starym gościńcu.

Drugi z dworów należał do Michała Ujejskiego. Sama wieś podzielona była na sześć niw. W 1820 r. Płaszów posiadający trzyfolwarki liczył poniżej tysiąca mieszkańców.

Poważne zmiany przestrzenne w Płaszowie dokonały się w połowie XIX w. Pierwsza z nich wiązała się z budową obiektów Twierdzy Kraków. Powstały wówczas (1854–1856) trzy nieistniejące już dziś szańce: FS 18 (w miejscu ob. placu zabaw przy Płaszowskiej 63), FS 19(ob. osiedle Saska Blu, u zbiegu Saskiej i Goszczyńskiego) oraz FS 20 (teren pomiędzy nasypem kolejowym a domem przy Wodnej 33).

Drugą istotną zmianą była budowa w 1856 r. linii kolejowej Kraków – Lwów, przecinającej teren gminy. W 1884 r. na płaszowskim od-cinku linii powstała stacja o nazwie… Podgórze. Rok później w związku z oddaniem do