Zanussi i następcy Protagorasa. Esej o filmie i filozofii

Opis

Monografia prezentuje autorskie podejście do filmu i jego teorii z perspektywy filozofii klasycznej i kartezjańskiej. Przedmiotem analiz jest wybrana filmografia Krzysztofa Zanussiego (ur. 1939) – ostatniego przedstawiciela Kina Moralnego Niepokoju i polihistora: reżysera filmowego i teatralnego, scenarzysty, filozofa, wykładowcy (profesora) akademickiego, poligloty i konesera klasycznej muzyki. Książka redefiniuje relacje między filmem i filozofią, podkreślając heurystyczną funkcję filozofii w stosunku do filmu oraz unaoczniający walor filmu względem abstrakcyjnego myślenia filozoficznego. Główna teza pracy głosi prymat idei i myślenia dyskursywnego względem obrazu w sztuce filmowej Zanussiego – studenta fenomenologa Romana Ingardena. Sztuka ta, nazywana tu „kinem idei” przeciwstawianym „kinu obrazu” (A. Wajda, B. Bertolucci, T. Malick), staje się polem odkrywania centralnej w filmografii polskiego reżysera kategorii, jaką jest metafizyka. Filmowy świat przedstawiony został jako przykład ukierunkowanego na obiektywnie pojęte wartości (prawda, dobro etc.) arystokratyzmu, nazywanego przez samego Zanussiego „wertykalizmem”. Postawa ta pozostaje w kontrze z poznawczym i moralnym relatywizmem, którego starożytną ikoną był Protagoras.